ΤΟΠΙΚΑ

Ελευσίνα 2021: Το μέλλον αρχίζει εδώ

elefsina2010-GAL-1_137542_142926-2Η Ελευσίνα θα έλεγε κανείς ότι πορεύεται μέσα στον χρόνο μεταφέροντας την αντιφατικότητα της σπουδαίας αρχαίας ιστορίας της, μαζί με τα εμφανή σημάδια της βιομηχανικής της κληρονομιάς.
Από τον 6ο αιώνα π.Χ με την γέννηση του μεγάλου τραγωδού Αισχύλου και τις καινοτομίες του στο τότε θέατρο, με τα ανυπέρβλητα Ελευσίνια Μυστήρια προς τιμήν της θεάς Δήμητρας και της Περσεφόνης, έως και τις αρχές του 20ου αιώνα όπου και αποτέλεσε μια τις πρώτες πόλεις της Ελλάδας που εκβιομηχανίστηκαν.
Δύο εντελώς διαφορετικές πλεύσεις οι οποίες περιέχουν όμως μια κοινή συνισταμένη. Αποτελούν τον κυρίαρχο πολιτιστικό πλούτο για την πόλη και την περιοχή. Θα έλεγε κανείς ότι το διάσημο φιλοσοφικό δίδυμο των Αντόρνο και Χορκχάιμερ είχαν την Ελευσίνα στο μυαλό τους, όταν πρωτοαναφέρθηκαν στην σύμπλευση της οικονομίας, του πολιτισμού, της βιομηχανίας.
Μια ‘’συνάντηση’’ την οποία τελικώς κατηγόρησαν θεωρώντας ότι ο μαζικός πολιτισμός, αποτέλεσμα εν μέρει του εκβιομηχανισμού των δυτικών κοινωνιών, γέννησε και την μαζική κουλτούρα.
Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας πίστευαν, είναι η εξάλειψη του λαϊκού πολιτισμού, της υπαίθρου και της γνήσιας αυθεντικής τέχνης. Πως όμως αυτή η θεωρία αιτιολογείται; Και ποια η πραγματική σχέση της με την Ελευσίνα;

Ο μεγαλύτερος πολιτιστικός θεσμός που φιλοξενεί η Ελευσίνα, είναι προφανώς το φεστιβάλ Αισχυλείων, το οποίο μάλιστα φέτος κλείνει 40 χρόνια ενεργής παρουσίας. Ήταν το 1975 όταν καθιερώθηκε, από την ανάγκη της τοπικής κοινωνίας και την πρωτοβουλία της τότε δημοτικής αρχής να δημιουργηθεί ένα φεστιβάλ, (ταυτόχρονα είχαμε και την ίδρυση της Αισχύλειας βιβλιοθήκης) τιμώντας παράλληλα τον πατέρα της τραγωδίας και την παγκόσμια απήχηση που φέρει το όνομα του. Η Ελευσίνα δεν μπορούσε να μην διοργανώνει το δικό της φεστιβάλ. Και πράγματι, όλα αυτά τα χρόνια διάφορα δρώμενα πραγματοποιήθηκαν κατά την διάρκεια του φεστιβάλ, με σπουδαίους καλλιτέχνες από τον χώρο του θεάτρου, της μουσικής, των εικαστικών τεχνών κ.α. Τα τελευταία χρόνια και σε άλλα μέρη της χώρας δημιουργήθηκαν φεστιβάλ, πράγμα που μόνο θετικό μπορεί να χαρακτηριστεί. Γίνεται εύκολα κατανοητό ότι αυτή η πολιτιστική διεύρυνση πανελλαδικά, κινητοποίησε ακόμη περισσότερο την κάθε τοπική κοινωνία, ώστε να καθιερώσει την δική της γιορτή, προσελκύοντας μεγάλα καλλιτεχνικά ονόματα και να προβάλλει με τον τρόπο της τις ιδιαιτερότητες της περιοχής της. Αναρωτιέμαι αν υπάρχει νικητής σε όλο αυτό. Δηλαδή αν συνυπάρξουν στην κεντρική σκηνή των φετινών Αισχυλείων οι σπουδαιότεροι εν ζωή Έλληνες δημιουργοί τι θα γίνει στα αλήθεια; Θα ανακηρυχτεί το φεστιβάλ μας ως το σημαντικότερο στην χώρα; Οποιαδήποτε επιτροπή, οπουδήποτε, θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα εντυπωσιακό καλλιτεχνικό πρόγραμμα με μεγάλη επιτυχία. Δεν έχει καμία σημασία ποιο φεστιβάλ προσελκύει περισσότερους επισκέπτες, ποια είναι η διάρκεια του και οι καλλιτέχνες που το επισκέπτονται.

Αναρωτήθηκα στην αρχή του κειμένου για τον τρόπο που συσχετίζεται η Ελευσίνα με τους Αντόρνο και Χόρκχαιμερ και την κριτική τους σε ότι αφορά την λεγόμενη μαζική κουλτούρα. Σίγουρα το να παραστούν κατά την διάρκεια του φεστιβάλ μεγάλα ονόματα της εγχώριας καλλιτεχνικής σκηνής, όπως και ντόπιοι καλλιτέχνες είναι κάτι που απαιτείται. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να οραματιστούμε κάτι ιδιαίτερο, κάτι μοναδικό. Πέρσι κατά την διάρκεια των Αισχυλείων, οι ‘’Φίλοι της Ελευσίνας’’ διοργάνωσαν μια ημερίδα όπου ο σπουδαίος Αμερικάνος καθηγητής Κάρλ Ράκ μας παρουσίασε το περίφημο Project ‘’Γαία’’. Σκοπός του εγχειρήματος η ανανέωση των αρχαίων μυστηρίων. Ο καθηγητής εξήγησε πως η πόλη πρέπει να αντιληφθεί την θέση της στην παγκόσμια ιστορία, μετέφερε το μήνυμα ότι η Ελευσίνα πρέπει και μπορεί να ενταχθεί επίσημα στα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Ιδιαίτερη μνεία δόθηκε στην περιβαλλοντολογική καταστροφή της περιοχής και την αναγκαιότητα της δημιουργίας ενός σύγχρονου μουσείου όπου θα μπορούσε να λειτουργήσει όχι μόνο σαν ένας χώρος προβολής εκθεμάτων, αλλά σαν έναν πολυδιάστατος χώρος. Ένας χώρος όπου συνέδρια, σεμινάρια και εργαστήρια θα μελετούν το μοναδικό μυστηριακό παρελθόν της περιοχής με το θέατρο, την ποίηση, την πνευματική άσκηση και πολλά άλλα. Μην ξεχνάμε ότι ο Αισχύλος θεωρείται δίκαια, ο πατέρας της τραγωδίας τόσο για την μοναδικότητα της ποίησης του, όσο και για τις μοναδικές καινοτομίες που έφερε στην σκηνική παρουσίαση των έργων του. Τα εκστατικά Ελευσίνια μυστήρια τα οποία δεν είχαν μόνο θρησκευτική χροιά, αλλά όρισαν τα πρώτα όρια μεταξύ του ανθρώπινου και του υπερβατικού. Βλέποντας όμως και στο μέλλον απαιτείται η έρευνα της περιβαλλοντολογικής αποκατάστασης, των νέων πηγών ενέργειας, της διαμόρφωσης μια άλλης, περισσότερο ανθρώπινης και οικολογικής συνείδησης. Αυτό είναι το πολύτιμο σχέδιο γαία, και υπάρχουν πραγματικά οι δυνατότητες να προωθηθεί, να γίνει κτήμα όλων μας. Εξάλλου εκτός από τον Κάρλ Ράκ ο επίσης διάσημος Ιταλός καλλιτέχνης Μικελάντζελο Πιστολέτο ανέφερε σκωπτικά ‘’ Όποιος θα σώσει την Ελευσίνα θα σώσει τον κόσμο ολόκληρο’’. Η παρουσίαση του έργου του ‘’τρίτος παράδεισος’’ πέρσι στον χώρο του ελαιουργείου είναι ένα σύμβολο όπου στο κέντρο ένωσης των δύο καμπυλών, υπάρχει ένας τρίτος κύκλος, ο οποίος αντιπροσωπεύει τη σύνθεση των δύο εξελικτικών φάσεων του ανθρώπου: τον φυσικό παράδεισο, εκεί δηλαδή όπου ξεπήδησε η ανθρωπότητα και τον τεχνητό παράδεισο, ο οποίος εκπροσωπείται από την κατάκτηση της τέχνης και της τεχνολογίας. Στη σύγχρονη σύγκρουση των δύο εννοιών (φυσικού και τεχνητού παραδείσου), το κεντρικό σημάδι μεταμορφώνεται στην επείγουσα ανάγκη μίας λύσης. Η Ελευσίνα είναι ο ιδανικός τόπος για να αντιληφθούμε το μήνυμα του Πιστολέτο, υπό την προοπτική μιας συμβολικής επανασύνδεσης του φυσικού βασιλείου, το οποίο εκπροσωπεί η μορφή της Δήμητρας (η Μητέρα Γη), και του τεχνητού, το οποίο αντιπροσωπεύεται από την ερήμωση και την καταστροφή του περιβάλλοντος βιομηχανικού τοπίου. Τα λόγια του Κάρλ Ράκ είναι χαρακτηριστικά: Ας είναι αυτό το σύνθημά μας: «το μέλλον αρχίζει εδώ». Μιας και η Ελευσίνα αποτελεί το μέρος όπου η Γαία έχει βεβηλωθεί τόσο πολύ, προτείνουμε να γίνει αυτή η πόλη ένας παγκόσμιος πυρήνας για την επαναδιαπραγμάτευση της ανθρωπότητας με τον πλανήτη Γη. Αυτή είναι η προσέγγιση διαφορετικών ανθρώπων οι οποίοι βλέπουν στην Ελευσίνα τον τόπο όπου όλα μπορούν να ξαναδημιουργηθούν. Στην ζωή το πώς μεταφράζουν οι άλλοι τα θέλω μας, δεν εξαρτάται από αυτούς, αλλά κυρίως από εμάς. Η απόφαση της Ελευσίνας να διεκδικήσει τον τίτλο της πολιτιστικής πρωτεύουσας για το 2021, είναι υπόθεση αποκλειστικά των ανθρώπων της. Η θετική ενέργεια που θα απελευθερωθεί μέσα από την συλλογική προσπάθεια όλων μας, είναι αυτή που θα δώσει όχι μόνο τον συγκεκριμένο τίτλο για μια χρονιά, αλλά θα εδραιώσει την Ελευσίνα ως το επίκεντρο ενός παγκόσμιου εγχειρήματος για τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης του ανθρώπου με τη γη.

Καλέσης Κωνσταντίνος

Σχετικά Άρθρα

Εγγραφή
Notify of

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

0 Σχόλια
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button
ΘΡΙΑΣΙΟ